Servis taşımacılığında "araç kâr mı ediyor, zarar mı?" sorusu sıklıkla sorulur — ama cevap vermek için önce o aracın gerçek maliyetini bilmek gerekir. Bu yazıda servis taşımacılığı maliyet analizini nasıl yapacağınızı ele alıyoruz.
Servis taşımacılığı maliyetleri nelerdir?
Bir servis aracının toplam maliyeti birkaç farklı kalemden oluşur:
Yakıt gideri: En dalgalı kalemdir. Fiyat değişkenliği bir yana, aynı güzergahta farklı araçların yakıt tüketimi ciddi farklılıklar gösterebilir.
Bakım ve tamir: Düzenli periyodik bakım maliyetleri öngörülebilir; ancak arıza ve tamir giderleri beklenmedik şekillerde büyüyebilir. Bu kalemin araç bazında takip edilmemesi, bir aracın olduğundan kârlı görünmesine yol açar.
Sigorta ve vergi: Kasko, trafik sigortası, MTV — bunlar araç başına sabit yıllık giderlerdir. Filo büyüdükçe bu kalemlerin toplam içindeki payı önem kazanır.
Sürücü maliyeti: Özmal araçlarda sürücü maaşı ve SGK primleri araç maliyetine eklenmeli. Tedarikçi araçlarda bu maliyet tedarikçiye aittir.
Tedarikçi araçta maliyet hesabı farklı işler
Tedarikçi araçta firma, müşteriye fatura ettiği tutar ile tedarikçiye ödediği tutar arasındaki farkı kazanır. Bu modelde yakıt, bakım ve sürücü maliyeti firmaya ait değildir; ancak yönetim ve operasyon maliyeti yine de mevcuttur.
Servis taşımacılığı maliyet analizinde en sık yapılan hata, tedarikçi araç gelirini özmal araç geliriyle karıştırmak ve toplam ciroyu "kâr" sanmaktır. Gerçek kâr, yalnızca fark tutarıdır.
Araç bazlı maliyet nasıl hesaplanır?
Bir aracın net kârlılığını görmek için şu kalemleri toplamak gerekir:
Araç bazlı toplam gider = Yakıt + Bakım/Tamir + Sigorta + Vergi + Sürücü maliyeti (özmal ise)
Araç bazlı net kâr = Müşteriden alınan gelir - Tedarikçiye ödenen (tedarikçi araç ise) - Araç bazlı toplam gider
Bu hesabı her ay otomatik görebilmek için gider kalemlerinin başından araç bazında girilmesi şarttır. "Genel gider" olarak kaydedilen yakıt ve bakım, araç bazlı kârlılık analizini imkânsız kılar.
Kaç araç kâr ediyor, kaç araç zarar?
Bu soruya cevap vermek, servis taşımacılığı yönetiminin en güçlü araçlarından biridir. Zarar eden araçlar tespit edildiğinde neden zarar ettiği araştırılabilir: aşırı yakıt tüketimi mi, bakım maliyetleri mi, düşük sefer verimi mi?
Bir servis operasyon yönetim sistemi bu soruyu otomatik cevaplamalıdır. Manuel tablolarla bu analizi aylık yapmak ise gerçekçi değildir.
Servis taşımacılığı maliyet analizini araç bazında ve anlık yapmak için Puantax demo talep edebilirsiniz. Özmal ve tedarikçi araç kârlılığını ayrı ayrı gösteren hakediş modülü standart olarak gelir.