"Filomuzda hangi araç en çok kazandırıyor?" Bu soruyu sormak kolaydır; cevaplamak ise çoğu zaman saatler süren bir veri derleme işine dönüşür. Oysa araç bazlı kâr/zarar analizi, doğru sistemle anlık görülebilen bir rapor olabilir. Bu yazıda bu analizin nasıl yapılacağını adım adım anlatıyoruz.
Araç bazlı kârlılık analizi neden önemli?
Toplam filo kârlılığına bakmak, yönetim kararları için çoğunlukla yeterli değildir. Filonuzda 20 araç varsa ve bunların 5'i zarar ediyorsa, toplam kâr rakamı bunu gizler. O 5 aracı tespit etmeden büyüme kararı almak, zararlı bir durumu büyütmek anlamına gelebilir.
Araç bazlı analiz şu soruları yanıtlar: Bu araç geçen ay ne kadar gelir sağladı? Bu geliri elde etmek için ne kadar gider yapıldı? Net sonuç kâr mı, zarar mı? Zarar varsa kaynağı ne — düşük sefer sayısı mı, yüksek yakıt tüketimi mi, bakım maliyeti mi?
Araç bazlı gelir nasıl hesaplanır?
Gelir tarafı, sefer kayıtlarından gelir. Her seferde araç, müşteri, iş türü ve fiyat kaydedildiğinde, dönem sonunda araç bazında toplam gelir otomatik hesaplanabilir.
Dikkat edilmesi gereken nokta: özmal araçta seferin tam tutarı gelirdir; tedarikçi araçta ise müşteri tutarı değil, tedarikçiye ödendikten sonra kalan fark gelirdir. Bu ayrımı sefer kaydı aşamasında doğru yapmak, araç bazlı gelir hesabını temelden doğrular.
Araç bazlı gider kalemleri
Gider tarafında ise birkaç farklı kalem vardır:
Yakıt: Her yakıt alımının araca kaydedilmesi, araç başına aylık yakıt giderini doğrudan verir. Bu kaydı "genel gider" olarak tutan firmalar, araç bazlı analizi başlangıçta imkânsız kılar.
Bakım ve onarım: Araç başına bakım giderleri, özellikle yaşlı filo segmentinde kârlılık analizinin kritik kalemi haline gelir. Bakım maliyeti yüksek araçlar, düzenli takip olmadan fark edilmeden zarar etmeye devam eder.
Sigorta ve vergi: Yıllık sigorta ve MTV tutarlarının aylık pay edilmesi, dönemsel kârlılık hesabını daha gerçekçi kılar. Bir aracın yıllık 24.000 TL kasko maliyeti varsa, her aya düşen 2.000 TL araç kârlılığından düşülmelidir.
Sürücü maliyeti: Özmal araçlarda sürücü maaşı ve sosyal güvenlik primleri araç bazlı giderin büyük bölümünü oluşturabilir. Sürücüler arasında görev dağılımı değişiyorsa bu pay edilme özenle yapılmalıdır.
Analizi dönemsel yapmak
Araç bazlı kâr/zarar analizi aylık yapıldığında faydalıdır; ancak gerçekten değer yaratan şey trendleri izlemektir. Bir aracın üç ay üst üste zarar etmesi, tek aylık analiz kaçıracağı bir sinyali verir. Altı aylık veya yıllık karşılaştırma, araç yenileme ve filo büyütme kararlarını verilerle destekler.
Yaygın hatalar
Araç bazlı kârlılık analizinde en sık yapılan hatalar şunlardır: yakıt giderini araça kaydetmemek ve genel gider olarak tutmak; tedarikçi araç gelirini brüt olarak göstermek; sürücü maliyetini araç yerine şirket giderine atmak; bakım giderlerini zamanında kaydetmemek (arıza sonrası ödendi ama kayda geç girildi).
Bu hatalar tek tek küçük görünür, ama bir arada birleşince araç bazlı analiz gerçeği yansıtmaz hale gelir.
Araç bazlı kâr/zarar raporunu otomatik görmek için Puantax demo talep edin. Araç başına gelir, gider ve net kâr tablosu Puantax hakediş modülünde standart olarak üretilir.